De 3 sleutels tot succes

De financiële sector kan zijn kerntaken echter alleen maar optimaal uitvoeren in de mate dat drie sleutels tot succes aanwezig zijn:

  • Banken moeten met alle stakeholders een open dialoog kunnen voeren.
  • Banken moeten een voldoende duurzaam opbrengstmodel kunnen aanhouden.
  • De samenleving moet realistisch blijven in de eisen die ze aan banken stelt.

Dialoog

Het verleden heeft ons geleerd dat een gezonde dialoog mogelijk is en dat er dankzij die dialoog mooie resultaten kunnen worden geboekt. Het vrijwillig moratorium op de commercialisering van bijzonder complexe financiële producten, dat in augustus 2011 werd afgesloten tussen de financiële sector en de toezichthouder FSMA (Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten), is daar een treffend voorbeeld van.

Ook het kader voor maatschappelijk verantwoord sparen, beleggen en krediet verlenen uit 2012 (zie http://duurzameproducten.febelfin.be) is het resultaat van constructief overleg met ngo’s en overheden, net als het zorgtraject voor Ford Genk, ArcelorMittal en Caterpillar dat in de steigers werd gezet.

Dat zorgtraject ontstond na de aankondiging van de sluiting van de Ford-fabriek in Genk, en werd uitgebreid toen de herstructurering werd aangekondigd van het Luikse ArcelorMittal en het Henegouwse Caterpillar. Het brengt de financiële en sociale impact van de getroffen bedrijven en hun toeleveranciers in kaart, zodat de financiële instellingen samen met de bedrijven een gepaste oplossing kunnen zoeken. Daarnaast moet het zorg­traject iedereen, ook wie niet bij Ford Genk of ArcelorMittal werkt, sensibiliseren om met zijn bankier te gaan praten als hij financiële problemen heeft.

Het zorgtraject was een schoolvoorbeeld van constructieve dialoog tussen de sector en de overheden, die ook snel concreet resultaat opleverde voor de betrokken klanten. Dat gebrek aan dialoog echter ook onbedoelde nefaste effecten kan sorteren, werd duidelijk bij de regelgeving over de bijkomende roerende voorheffing op spaargelden (de zogenaamde 21+4%). Die regelgeving, die intussen door een andere werd vervangen, heeft de financiële sector heel wat bijkomende informatica investeringen gekost. De financiële sector is er van overtuigd dat een sterke dialoog dergelijke problemen in de toekomst kan vermijden.

Duurzame opbrengst

De financiële instellingen hebben de jongste jaren hard gewerkt aan hun liquiditeit en solvabiliteit. Het balanstotaal is gekrompen met 27,1%. Het Core Tier 1 capital of harde kernkapitaal groeide met 16,6% aan en de verhouding tussen het eigen vermogen en het balanstotaal daalde met 38,7%. De mate waarin banken voor de financiering van hun balans afhankelijk zijn van de financiële markten, is over dezelfde periode met 30% afgenomen. Daardoor zijn onze banken sterker en solider geworden.

Er moet echter over gewaakt worden dat de financiële instellingen voldoende duurzame opbrengsten blijven genereren. Om de balansen verder te verstevigen én de economie te blijven financieren, zowel in tijden van beperkte als van grote economische groei, is namelijk een bepaald niveau van rendabiliteit op het eigen vermogen nodig.

Een deel van de winst zal immers gereserveerd moeten worden om de balans te versterken, een ander deel om de aandeelhouders te vergoeden.

De zoektocht naar meer stabiliteit van de banken en het financiële systeem mag niet leiden tot een té verregaande afbouw van de financiële instellingen, want die zou rechtstreeks impact hebben op de toegevoegde waarde van de banken en op de mate waarin ze aan de vraag naar kredietverlening kunnen voldoen. In die optiek moet er ook naar gestreefd worden om financiële instellingen toe te laten er een voldoende duurzame opbrengst op na te houden.

Niemand in de sector streeft ernaar om terug te keren naar de rendementen van voor de crisis, maar in het andere uiterste vervallen, is evenmin gezond. Een duurzame en vitale financiële sector moet solvabel en liquide zijn, maar ook rendabel. Rendabiliteit is daarbij geen doel op zich, maar een middel om het financiële instellingen mogelijk te maken om hun kerntaken te vervullen en de economie te blijven financieren in periodes van geringe en grotere economische groei.

Een sector waarvan de toezichthouder terecht verwacht dat hij een deel van zijn winst gebruikt om het eigen vermogen te versterken, heeft nu eenmaal een voldoende duurzame opbrengst nodig om zijn kernactiviteit te kunnen blijven vervullen.

Momenteel dreigt de rendabiliteit van de sector echter zo sterk onder druk te komen dat het moeilijk wordt om de financiering van de toekomstige economische groei te blijven garanderen. Zeker onder druk van de bijkomende nieuwe regelgeving is dat een belangrijk aandachtspunt.

Realistische eisen

De publieke opinie vraagt van banken dat ze geen enkel risico zouden nemen, maar tegelijkertijd dat ze goedkope kredieten blijven verstrekken. Daarmee gaat ze onder meer voorbij aan het feit dat kredieten verstrekken per definitie een vorm van risico inhoudt, en dat er tegenover dat risico ook een kostprijs staat.

  • De regelgevers eisen dat banken zich meer op de lange termijn financieren, maar maakt diezelfde langetermijnfinanciering risicovoller en dus duurder. De nieuwe EU-regels die in de steigers staan (de zogenaamde bail-in), zorgen er namelijk voor dat langetermijnfinanciers aangesproken kunnen worden om bij te springen als er een bank in moeilijkheden zou komen. Dat zal ongetwijfeld invloed hebben op de risicopremies die voor langetermijnfinanciering aangerekend worden.
  • Banken moeten van de regelgevers hun balansen afbouwen en hun hefboom versterken, maar politici eisen terzelfdertijd dat diezelfde banken ook meer krediet verlenen, en dus hun balans vergroten.
  • Politiek en publieke opinie eisen banken die niet complex zijn, maar terzelfdertijd dat ze in een steeds complexer wordend regelgevend kader volop een complexe open KMO-economie financieren met een internationale focus.
  • Van banken wordt geëist dat ze een hogere vergoeding zouden geven op de spaarboekjes, maar terzelfdertijd dat de kredieten die met dat spaargeld gefinancierd worden, even goedkoop blijven.

Zulke vaak tegenstrijdige eisen maken het onhoudbaar voor een financiële instelling om in de nieuwe economische realiteit te blijven functioneren en haar engagementen waar te maken. Om dat wél te kunnen doen, moeten de 3 sleutels tot succes in hoge mate aanwezig zijn.